Het visitekaartje van Hendrik Spilman in de Vriezenveense historie


Foto's kunnen als bewijs dienen dat iets echt heeft bestaan. De geschiedenis van Vriezenveen reikt echter verder dan het begin van de fotografie. Zo zijn er van de oude Nederlands Hervormde Kerk vóór het jaar 1800 geen foto's bekend, maar er is wel een pentekening van gemaakt.

Prof.dr. H. Entjes beschrijft in "Omme sonderlinge lieve toe den vene" onder andere de geschiedenis van de kerk in Vriezenveen. Ter ondersteuning van het verhaal staat er een pentekening van de kerk met de vermelding: "de N.H. Kerk Vriezenveen periode 1766-1801 van H. Spilman". Erik Berkhof heeft dezelfde tekening opgenomen in het voorwoord van zijn scriptie, een veelzijdige informatiebron over de Vriezenveense historie (open internet bron: www.onweersberkhof.nl). Over de herkomst van de tekening wordt door beiden verder niets verteld. Enig internet onderzoek leverde al snel meer informatie op over Spilman en zijn werk.

Hendrik Spilman is in 1721 te Amsterdam geboren en in 1784 te Haarlem overleden. Hij was een graveur, tekenaar en schilder. Vanaf 1742 staat Spilman geregistreerd als lid van het Sint Lucas gilde te Haarlem. Hendrik trok het land in en maakte overal schetsen van landschappen en gebouwen, die hij later tot tekeningen uitwerkte. Een schetsboek met 65 schetsen ligt in het Rijksmuseum. Er zijn van hem weinig schilderijen bekend, maar één van zijn schilderijen, een voorstelling van de Spaarne, hangt in het Frans Halsmuseum in Haarlem. Van de hand van Spilman zijn verder 800 topografische gravures bekend.

De tekening die Spilman maakte van de N.H. Kerk in Vriezenveen betreft een zogenoemde gewassen pentekening. Hij maakte die omstreeks 1750. De tekening behoort tot de collectie van het Provinciaal Museum te Zwolle. Een nadere beschrijving van de kerk is bekend van de Oudheidkamer Twente: de kerk vertoont een boerderijachtig karakter, een bouwwerk, dat bestond uit een schip met lage zijmuur, en uit een iets versmald, veelzijdig gesloten koor. Dit type plattegrond is in wezen Gotisch en vertoont uiterlijk sterke overeenkomsten met de boerderijkerken van Nijeveen bij Meppel en Paasloo bij Steenwijk.

Op de website van het Noord-Hollands archief (onder beeldbank) staan van Spilman een geweldig groot aantal tekeningen van kerken en andere gebouwen in heel Nederland. Ook andere Twentse gebouwen, zoals de kerk van Wierden, een kasteel te Goor en de Plechelmus basiliek in Oldenzaal heeft hij schitterend getekend. Tijdens een van zijn rondreizen door Twente heeft hij dus ook Vriezenveen aangedaan. Ik acht het mogelijk dat het doel van zijn komst bekend was bij de toenmalige schout Johannes Kruijs en dat hij bij de dominee van destijds, Gerhardus Brouwer, informatie over de kerk heeft opgevraagd. En zo heeft Hendrik Spilman anno 1750 bij zijn korte vertoeven in 't Vjenne, zijn visitekaartje afgegeven en een stempeltje gezet in de Vriezenveense historie.

Recente berichten
Archief
Zoek op type
Volg ons
  • Facebook Basic Square
  • Twitter Basic Square
  • Google+ Basic Square

MuseumVriezenveen

Historisch

  • Facebook Classic
  • Tumblr Classic

OPENINGSTIJDEN

Dinsdag-Vrijdag 10:00-17:00

Zaterdag Op groepsafspraak

© 2014 Historisch Museum Vriezenveen

ADRES

Westeinde 54,

7671 CD Vriezenveen

info@museumvriezenveen.nl

Tel: 0546 - 563476